Til — ruhimizning qanoti

21 октябр, 2025

  Mustaqil davlat sifatida yurtimizda davlat tili masalasiga alohida e’tibor qaratilgan. Davlat tili — bu muayyan davlatda rasmiy ravishda faoliyat yuritadigan, hujjat ishlari, ta’lim, OAV va boshqa sohalarda ishlatiladigan til. Davlat tili davlatning siyo…

Mustaqil davlat sifatida yurtimizda davlat tili masalasiga alohida e’tibor qaratilgan. Davlat tili — bu muayyan davlatda rasmiy ravishda faoliyat yuritadigan, hujjat ishlari, ta’lim, OAV va boshqa sohalarda ishlatiladigan til. Davlat tili davlatning siyosiy, ijtimoiy va huquqiy hayotida muhim o‘rin tutadi. 1989 yil 21 oktabr kuni “O‘zbekiston Respublikasining Davlat tili haqida”gi qonun qabul qilindi va unga ko‘ra o‘zbek tili davlat tili sifatida belgilandi. Bu tarixiy hodisa milliy tiklanishning muhim bosqichlaridan biri bo‘ldi. Keyinchalik, 21 oktabr — "O‘zbek tili bayrami kuni" deb belgilandi. O‘zbek tili — juda qadimiy va boy til. Unda Alisher Navoiy, Bobur, Abdulla Qodiriy kabi buyuk allomalar asarlar yozgan.Tilimizni yaxshi bilsak, adabiyotimiz, tarixi va madaniyatimizni ham yaxshi anglaymiz. Vatanimiz mustaqilligining ma’naviy asoslarini mustahkamlash, xalqimiz, avvalo, yosh avlodni milliy qadriyatlarimizga muhabbat va sadoqat ruhida tarbiyalashda o‘zbek tilining ahamiyati tobora ortib bormoqda. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida davlat tilining maqomi huquqiy jihatdan mustahkamlab qo‘yildi. O‘zbekiston Respublikasining “Davlat  tili to‘g‘risida”gi  qonunining  qabul qilinishi ona tilimizning taraqqiyoti, rivojlanishi hamda o‘ziga xos va boy bisotini namoyish etishga keng imkoniyat yaratdi. Til  inson qiyofasi va ichki go‘zalligini namoyon etadigan eng go‘zal tuyg‘udir.   O‘z tiliga mehr-muhabbatli  inson  xalqini, Vatanini, milliy qadriyatlarini, madaniy  merosini  ham e’zozlaydi. Bejizga bundan besh asr ilgari Alisher Navoiy bobomiz “Tilga e’tibor – elga e’tibor” deya yozmagan. O‘zbek  tili dunyodagi qadimiy, go‘zal va boy tillardan biri hisoblanadi. Tilimizdagi  hayo, ibo, andisha, oriyat, mehrni yozuvchilarimiz  asarlarida  yaqqol  ko‘rish  mumkin. Mahmud Qoshg‘ariyning “Devoni lug‘atit turk” kitobi, Ahmad Yassaviyning  hikmatlari, Alisher Navoiyning “Xamsa”si, Zahiriddin  Muhammad Boburning “Boburnoma”si, Abdulla Qodiriyning romanlaridagi betakror lutf va lisoniy zebolikka yo‘g‘rilgan jumlalarni  so‘zlarini  boshqa  tilga  aynan  tarjima  qilib bo‘lmaydi. Ularni faqat o‘zbek tilida ifodalash mumkin. Chunki, bu tushunchalar  xalqimizga xos va ularni  aytishga  faqat  shu til  qodirdir. Bizning  ona tilimiz dunyodagi uch mingga yaqin til  orasida turkiy tillar oilasiga mansub  bo‘lib, jonli  til sifatida  qipchoq, qarluq, o‘g‘iz  lahjalarida  namoyon bo‘ladi. O‘zbek adabiy tili esa ana shu lahjalardagi so‘zlarning ma’lum bir me’yoriga  keltirilgan  shaklidir. U  muttasil o‘sib, rivojlanib  bormoqda. Uning rivojida so‘z mulkining sultoni Alisher Navoiyning xizmatlari beqiyos. Hazrat  Navoiy  til  haqida  shunday  yozadilar: “Ko‘ngil xazinasining qulfi tildir. Ul  xazinaning  kalitidin so‘z bil“. O‘z ona tilimizga bo‘lgan muhabbatni xalqimizning, odamlarning samimiy suhbatlarida, yuksak axloqiy fazilatlarida ko‘rib, shunday el farzandi ekanligimizdan faxrlanamiz. Til madaniyat ko‘zgusi va ruhimizning qanoti. Biz ona tilimiz orqali xalqlar, millat va elatlar orasida hamisha aziz-u mukarram ekanligimizni aslo unutmasligimiz  kerak. O‘zbekona lutf, muomala, milliy qadriyatlar, odob-axloq esa ona tilimiz madaniyatining kalitidir. Tongdek orombaxsh, quyoshdek nurli, ona og‘ushidek  issiq, bahordek tarovatli, yozdek  haroratli, kuzdek saxovatli, qish qorlaridek beg‘ubor tuyg‘ularimizning tarjimoni bo‘lgan, millatimiz ruhini ifoda etuvchi ona tilimiz, bizni yuksak ma’naviyatga, ma’rifatga, madaniyatga, istiqlolu istiqbolga yetaklovchi bebaho ne’matdir. Shu  bois ham har birimiz ona tilimizni  asrab avaylashimiz, e’zozlashimiz lozim. Zotan, tilimizga e’tiborli bo‘lsak, millatimiz qalbi  ona tilimiz hech qachon zavol topmaydi. Shu o‘rinda ma’rifatparvar bobomiz, o‘z davrida o‘nga yaqin dunyoviy tillarni puxta o‘rgangan olim Ishoqxon Ibratning quyidagi fikrlari e’tiborga molik: “Bizning yoshlar albatta, boshqa tilni bilish uchun sa’y-harakat qilsinlar, lekin avval o‘z ona tilini ko‘zlariga to‘tiyo qilib, ehtirom ko‘rsatsinlar. Zero, o‘z tiliga sadoqat – bu vataniy ishdir”. Musoxon Appaqov, Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi Namangan viloyat bo‘limi rahbari